Thời điểm nào nên bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu?


06:38 14/08/2019 |
Theo Hoàng Linh / Sức Khỏe Cộng Đồng

Quỹ bình ổn giá xăng dầu được tính vào giá xăng, bản chất là từ người dân đóng góp, sau đó được dùng trả cho người tiêu dùng qua một loạt cơ chế phức tạp, rất dễ thất thoát.

thoi-diem-nao-nen-bo-quy-binh-on-gia-xang-dau
Đoàn giám sát của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đề nghị bãi bỏ ngay 6 loại quỹ ngoài ngân sách, trong đó  xác định rõ lộ trình bãi bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu...

Về quy định, xăng dầu là mặt hàng thiết yếu thuộc danh mục bình ổn giá, và giá bán lẻ xăng dầu đều do Nhà nước ban hành, quyết định. Từ năm 2007, Chính phủ quyết định điều hành giá bán lẻ xăng dầu trên cơ sở giá thị trường. Ðến đầu năm 2008, Thủ tướng giao Bộ Tài chính xây dựng đề án thành lập quỹ bình ổn giá xăng dầu (quỹ BOG).

Như tên gọi, quỹ BOG được kỳ vọng sẽ góp phần bình ổn mặt bằng giá xăng dầu, từ đó góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì ổn định tăng trưởng và an sinh xã hội.

Theo đó, từ ngày 15/12/2009, khi mua xăng dầu, người tiêu dùng phải góp thêm 300 đồng/lít (kg) vào quỹ. Mức trích lập chỉ được Bộ Tài chính điều chỉnh trong trường hợp cần thiết khi có biến động của thị trường.

Thông tư 234 quy định việc trích lập, sử dụng, hạch toán, quyết toán quỹ do doanh nghiệp đầu mối thực hiện. Sau sáu tháng, doanh nghiệp sẽ hạch toán lỗ lãi; các khoản tiền dôi dư từ quỹ sẽ được chuyển thành lợi nhuận doanh nghiệp. Nhà nước không thu lại, mà chỉ tính thuế đối với khoản dự trữ theo đúng Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp. Kết thúc năm tài chính, nếu quỹ BOG có kết dư, doanh nghiệp đầu mối được phép kết chuyển sang năm sau.

Sự ra đời và vận hành của quỹ BOG luôn gây tranh cãi.

Có ý kiến cho rằng, Quỹ bình ổn giá xăng dầu là đóng góp của người tiêu dùng, nhưng Bộ Tài chính lại không công khai định kỳ và cũng không có cơ chế ràng buộc trách nhiệm nào với doanh nghiệp trong vấn đề này. Theo Thông tư 234, cơ chế giám sát duy nhất đối với quỹ là chế độ báo cáo hằng quý của doanh nghiệp. Do việc quản lý không thể minh bạch hoàn toàn, mà quỹ BOG có thể dễ bị một nhóm lợi ích trục lợi?

thoi-diem-nao-nen-bo-quy-binh-on-gia-xang-dau
Thời điểm nào nên bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu? 

Bên cạnh đó, cũng có ý kiến cho rằng, quỹ bình ổn giá xăng dầu thực chất chỉ là lấy tiền của người mua xăng dầu để “bình ổn” giá cho người mua xăng dầu nhưng lại qua một loạt cơ chế phức tạp, rất dễ thất thoát vì không hình thành quỹ tập trung mà chỉ là ghi sổ rồi báo cáo thôi, rất khó kiểm soát.

Trong cuộc họp báo Chính phủ mới đây, Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải tiếp tục nhận được câu hỏi về vai trò của Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Thứ trưởng Đỗ Thắng Hải cho rằng: Hiện mặt hàng xăng dầu được điều hành theo kinh tế thị trường có định hướng của Nhà nước, có nghĩa là ngân sách không bỏ tiền ra để điều hành xăng dầu. Tuy nhiên, trong Nghị định 83 của Chính phủ đã đưa ra Quỹ Bình ổn giá, theo đó mỗi lít xăng, dầu nhập khẩu vào Việt Nam sẽ trích ra 300 đồng đưa vào Quỹ.

“Quỹ này được dùng để chi sử dụng trong các dịp lễ, Tết, các khoảng thời gian nhạy cảm,... khi giá xăng, dầu thế giới tăng cao sẽ lấy ra bù vào”, ông Đỗ Thắng Hải nói.

Thời gian qua, giá xăng dầu trên thế giới tăng rất cao. 4 tháng đầu năm 2019, giá dầu thô biến động leo thang, ngày 23/4 đạt mức giá cao nhất trong 6 tháng gần đây, tăng 29-32% so với đầu năm 2019. Giá thành phẩm xăng dầu tháng 3 so với tháng 4/2019 cũng tăng 8,5% và liên Bộ Công Thương - Tài chính đã phải sử dụng đến Quỹ Bình ổn giá.

“Có thể thấy, vừa rồi giá xăng dầu vẫn tăng nhưng nếu không sử dụng Quỹ sẽ còn tăng nhiều hơn. Ta đã phải chi sử dụng Quỹ bình ổn giá rất nhiều”, Thứ trưởng Đỗ Thắng Hải nhấn mạnh.

Lãnh đạo Bộ Công Thương khẳng định việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá giúp cho việc điều hành kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, chỉ số giá tiêu dùng (CPI), chỉ số GDP cả năm đồng thời đảm bảo hài hoà lợi ích của 3 bên: Người dân, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu và Nhà nước.

Vị lãnh đạo Bộ Công Thương cũng không ít lần chia sẻ với tư cách cá nhân rằng ông rất muốn bỏ Quỹ bình ổn giá để “cong ăn cong, thẳng ăn thẳng”. Tuy nhiên, ông cũng nói thêm rằng “thời điểm hiện nay vẫn cần quỹ, cần vai trò quản lý của Nhà nước”.

Trên thực tế Quỹ bình ổn giá xăng dầu là “vốn chết”, có doanh nghiệp xăng dầu từng phàn nàn: "Với Quỹ bình ổn giá xăng dầu, chúng tôi phải gửi vào một tài khoản ngân hàng cố định, lãi thì nhập vào gốc luôn và chúng tôi không được động vào số tiền đó. Nhưng khi Quỹ bị âm thì phải vay ngân hàng hoặc bù bằng vốn tự có. Lãi suất vay nhẹ nhất cũng khoảng 7-8%/năm, đó là bất hợp lý".

Mới đây, Hiệp hội xăng dầu Việt Nam có văn bản gửi Văn phòng Chính phủ, trong đó chỉ trích Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Theo Hiệp hội xăng dầu, việc trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu khiến người tiêu dùng “chịu thiệt thòi hơn là được lợi” vì bản chất là người tiêu dùng đang ứng trước cho Quỹ. Bên cạnh đó  việc sử dụng Quỹ mang đậm tính can thiệp hành chính nên làm méo mó giá cả thị trường xăng dầu.

“Bỏ quỹ bình ổn giá để lĩnh vực kinh doanh xăng dầu hoạt động theo cơ chế thị trường, giá xăng dầu trong nước diễn biến theo xu hướng chung của giá thế giới. Mặt khác, khi bỏ quỹ bình ổn, tính minh bạch công khai trong việc điều hành giá sẽ tốt hơn, tạo cơ hội bình đẳng trong hệ thống các doanh nghiệp đầu mối”, Hiệp hội xăng dầu kiến nghị.

Như chúng tôi đã đưa tin trước đó, chiều 13/8, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) tiến hành giám sát chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách nhà nước giai đoạn 2013 - 2018”.

Theo đó, Đoàn giám sát đề nghị nghiên cứu trình cấp có thẩm quyền để xác định rõ lộ trình bãi bỏ đối với một số Quỹ sau: Quỹ phòng chống tác hại thuốc lá; Quỹ bình ổn giá xăng dầu; Quỹ dịch vụ viễn thông công ích.

 

Đề nghị bãi bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu: Có lo ngại giá xăng tăng?

Đoàn giám sát của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đề nghị bãi bỏ ngay 6 loại quỹ ngoài ngân sách, trong đó có Quỹ bảo trì đường bộ; xác định rõ lộ trình bãi bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu...

 

Trước thềm cổ phần hóa, nhìn lại ‘cú phốt’ Agribank

Agribank đã công bố thông tin về phát hành trái phiếu ra công chúng với kỳ hạn 7 năm, số lượng đăng ký chào bán là 5 triệu trái phiếu, tương đương 5.000 tỷ đồng (mệnh giá 1 triệu đồng/trái phiếu).

 

Hoa tươi đắt hàng mùa Vu Lan

Một số loại hoa được coi là rước tài lộc, sức khỏe, thịnh vượng… đắt hàng, giá tăng gấp đôi vì nhu cầu dâng cúng báo hiếu cha mẹ, gia tiên trong mùa Vu Lan.